पुरणपोळी - होळीची परंपरा, आजीची रेसिपी, घरचा आनंद!
आजीच्या हातची पुरणपोळी पुन्हा घरी बनवा - चण्याची डाळ, गूळ आणि वेलचीचा खमंग सुगंध!
पुरणपोळी
होळी आली की घरोघरी एकच गंध येतो - पुरणाचा मंद सुगंध. उकडणाऱ्या चण्याच्या डाळीचा वास, गुळाची गोडसर सुगंध आणि वेलचीचा हलकासा सुवास - हे सगळं एकत्र आलं की मन सरळ आजीच्या स्वयंपाकघरात जातं.
पुरणपोळी बनवायला वेळ लागतो, मेहनत लागते - पण जेव्हा ती तव्यावर फुलते, तुपात न्हाऊन निघते, तेव्हा तो आनंद शब्दात सांगता येत नाही. मराठी गोडवा आज तुम्हाला शिकवणार आहे एकदम साध्या पद्धतीने पुरणपोळी - कुठलाही shortcut नाही, पण प्रत्येक पायरी सोपी करून सांगितली आहे!
साहित्य (१२-१४ पोळ्यांसाठी)
पुरणासाठी (आतलं गोड पुरण):
- १ वाटी चण्याची डाळ
- १ वाटी गूळ (किसलेला किंवा छोटे तुकडे)
- १ टीस्पून वेलची पूड
- १/४ टीस्पून जायफळ (किसलेलं - ऐच्छिक पण खास!)
- १ टेबलस्पून तूप
बाहेरच्या आवरणासाठी (कणिक):
- २ वाट्या मैदा (किंवा अर्धा-अर्धा मैदा + गव्हाचं पीठ)
- १/२ टीस्पून हळद (रंगासाठी - पारंपरिक)
- १ टेबलस्पून तेल
- मीठ - एक चिमूट
- पाणी (लागेल तसं)
सव्हिंगसाठी:
- भरपूर साजूक तूप
- कटाची आमटी (ऐच्छिक - पण पारंपरिक जेवणात हवीच!)
कृती - प्रत्येक पायरी व्यवस्थित
पायरी १: डाळ शिजवा
चण्याची डाळ स्वच्छ धुवून २-३ तास भिजवा. प्रेशर कुकरमध्ये डाळ आणि पाणी घालून ४-५ शिट्ट्या द्या. डाळ खूप मऊ हवी - बोटाने दाबल्यावर लगेच चिरडली पाहिजे.
शिजलेल्या डाळीत पाणी असेल तर चाळणीने गाळून घ्या. हे पाणी फेकू नका - यातूनच कटाची आमटी तयार होते!
पायरी २: पुरण बनवा
जाड कढईत तूप गरम करा. शिजलेली डाळ घाला. मध्यम आचेवर ढवळत राहा. पुरणयंत्र (पुरण घाणा) असेल तर त्यातून डाळ काढा - एकदम smooth होते. नसेल तर मिक्सरमध्ये dry grind करा - पाणी घालू नका.
आता किसलेला गूळ घाला. ढवळत राहा - गूळ विरघळेल आणि मिश्रण पातळ होईल, मग परत घट्ट होईल.
पुरण योग्य झाल्याची खूण: मिश्रण कढईच्या बाजू सोडू लागतं आणि एकत्र येतं. वेलची पूड आणि जायफळ घाला. थंड होऊ द्या.
💡 मराठी गोडवा टीप: पुरण थंड झाल्यावर जास्त घट्ट होतं. थोडं सैल वाटलं तरी गॅस बंद करा - थंड झाल्यावर बरोबर होईल!
पायरी ३: कणिक मळा
मैदा, हळद, मीठ एकत्र करा. तेल घाला, मिसळा. थोडं थोडं पाणी घालत मऊ, लवचिक कणिक मळा - ब्रेडच्या pough सारखी. खूप घट्ट नको, खूप मऊही नको. झाकून ३० मिनिटे ठेवा.
पायरी ४: पोळ्या लाटा
कणकेचे छोटे गोळे करा. पुरणाचे थोडे मोठे गोळे - कणकेपेक्षा थोडे मोठे. कणकेचा गोळा हाताने थापा, पुरणाचा गोळा आत ठेवा, चारही बाजूने बंद करा. हळुवारपणे लाटा - जास्त दाब देऊ नका, नाहीतर पुरण बाहेर येतं.
पुरणपोळी नेहमी पातळ लाटतात - जाड राहिली तर बाहेरची कणिक शिजत नाही.
पायरी ५: भाजा
तवा गरम करा. पुरणपोळी घाला. एका बाजूला डाग पडले की पलटा. दोन्ही बाजूंनी तूप घालून परत पलटा. चांगली सोनेरी रंगाची होईपर्यंत भाजा.
पुरणपोळी परफेक्ट होण्यासाठी मराठी गोडवाचे ७ नियम
- डाळ खूप चांगली शिजवा - कच्ची डाळ राहिली तर पुरण खरखरीत होतं.
- पुरणातलं पाणी काढा - ओलं पुरण लाटताना बाहेर येतं.
- कणिक मऊ असावी - घट्ट कणकेच्या पोळ्या फाटतात.
- मैदा वापरा - पारंपरिक पुरणपोळी मैद्याचीच असते - stretch होतो.
- पुरण कणकेपेक्षा अधिक असावं - गोळ्याचं प्रमाण ६०:४० (पुरण:कणिक).
- लाटताना घाई नाही - हळू, एकसमान दाब द्या.
- तूपात कंजूसी नाही! - पुरणपोळी आणि तूप - एकमेकांशिवाय अपूर्ण!
कटाची आमटी - डाळीचं पाणी वाया जाऊ देऊ नका!
डाळ गाळलेलं पाणी एका पातेल्यात घ्या. त्यात थोडं तेल, मोहरी, हिंग, कढीपत्ता, आलं-लसूण पेस्ट, लाल तिखट, गोडा मसाला, चिंच पाणी, गूळ, मीठ घालून उकळवा. ही कटाची आमटी पुरणपोळीसोबत खाण्याचं वेगळंच सुख आहे - गोड-तिखट-आंबट एकत्र!
पुरणपोळीचे प्रकार - महाराष्ट्रभर वेगळे!
- पारंपरिक पुणेरी - चणाडाळ + गूळ, मैद्याची पातळ पोळी
- कोकणी पुरणपोळी - नारळ घातलेलं पुरण, थोडी जाड
- विदर्भातील - तुरडाळ वापरतात, थोडी कमी गोड
- मराठवाडा - गव्हाच्या पिठाची, जास्त जाड आणि मऊ
प्रत्येक घराची, प्रत्येक आजीची पुरणपोळी थोडी वेगळी असते - आणि तीच तिची खासियत!
साठवण आणि reheating
पुरणपोळ्या फ्रिजमध्ये ३-४ दिवस टिकतात. reheating साठी तव्यावर थोडं तूप घालून गरम करा - microwave मध्ये कोरडी होते. फ्रीझरमध्ये एक महिना ठेवता येते - एकेक वेगळ्या wrap करा.
तुमची पुरणपोळी कशी झाली?
या होळीला घरी पुरणपोळी बनवलीत का? मराठी गोडवाला सांगा - comment मध्ये लिहा कशी झाली! आणि तुमच्या आईची, आजीची काही खास टीप असेल तर तीही शेअर करा - आपण सगळे मिळून एक मोठी recipe book बनवूया!
हा लेख तुमच्या घरातल्या सर्वांना WhatsApp वर शेअर करा - कारण पुरणपोळी एकट्याने खाण्यापेक्षा सगळ्यांसोबत खाण्यात जास्त गोडी आहे!
हे शेअर करा
हे पण वाचा
दिवाळी फराळ: चकली, करंजी, लाडू आणि चिवड्याची तयारी व खास टिप्स
दिवाळी फराळाची तयारी सोपी करा! भाजणी चकली, करंजी, बेसन व रवा लाडू, शंकरपाळी आणि पोहे चिवड्याची माहिती, तयारीच्या टिप्स आणि योग्य साठवणुकीचे मार्गदर्शन.
पुण्याची स्पेशल मिसळ पाव - घरी बनवा हॉटेलसारखी चव!
घरच्या घरी हॉटेलसारखी तिखट, चविष्ट मिसळ बनवण्याची संपूर्ण कृती, टिप्स आणि सीक्रेट मसाल्यासहित.